اصول گچ گيري و آتل گذاري
اصطلاح Casting به معني قالب گيري يا قالب بندي است كه با گچ يا مواد سنتتيك انجام مي شود. يكي از اصول اساسي در درمان شكستگي ها و بسياري از صدمات مفصلي بي حركت نگه داشتن عضو مبتلا است كه بر حسب مورد ممكن است با يكي از پنج طرق زير انجام شود:

- آتل گذاري (Splint)

- گچ گيري (Casting)

- كشش مداوم (Continous traction)

- فيكاسيون خارجي (External flxation)

- فيكاسيون داخلي (Internal fixation)

باند گچ گيري معمولي پارچه كرباس است كه با نشاسته يا دكستروز چسبنده شده و در سولفات كلسيم آغشته مي شود كه با اضافه شدن آب حرارت ايجاد مي كند و سفت مي شود. باند گچ گيري معمولي به نام هاي Gypso band و Cast band و Plaster of paris (pop) و باندهاي گچ گيري سنتتيك به نام هاي Scatch cast، Fiberglass cast و نوار پنبه اي به نام هاي Webril band، Well bans و Soft cotton band شناخته مي شوند كه با عرض هاي 5، 10، 15 و 20 سانتي متر در بازار موجود هستند.

پهناي 5، 5/7، 10 سانتي متر براي اندام فوقاني و 10، 15، 20، براي اندام تحتاني بر حسب ضخامت عضو مصرف مي شوند. مي توان به جاي نوار پنبه اي از روكش كرباس همانند جوراب Stockinette براي جلوگيري از تماس و چسبيدن گچ با پوست استفاده كرد.

مراقبت و پيگيري بعد از گچ گيري

بعد از شكستگي خصوصاً در انواع ناپايدار راديوگرافي كنترل انجام مي شود.

براي مدت 24 تا 48 ساعت عضو گچ گيري شده كمي بالاتر از سطح قلب قرار گرفته و اعضاء خارج از گچ حركت مناسب داشته باشند.

به بيمار توضيح داده مي شود كه در صورت بروز هر يك از علايم زير بلافاصله مراجعه نمايد.

- بروز يا تشديد درد (اولين علامت ايسكمي در بسياري از موارد)

- تغيير رنگ ديستال عضو

- احساس كرختي يا گزگز يا احساس سردي بيش از حد عضو

بر حسب مورد، بيمار 1 تا 2 هفته بعد مجدداً ويزيت و در صورت لزوم راديوگرافي مجدد به عمل مي آيد.

به طور كلي، طول مدت گچ گيري در مورد اندام فوقاني 4 تا 6 هفته و در اندام تحتاني 6 تا 8 هفته مي باشد (بر حسب نوع و محل شكستگي اين زمان فرق مي كند).

عوارض گچ گيري Compartment syndrome

جدي ترين عارضه گچ گيري سندرم كمپارتمان است كه به علت اختلاف جريان خون عضلات و اعصاب در اثر ادم يا خون ريزي داخل بافتي و در نتيجه افزايش فشار داخل كمپارتمان هاي ساعد يا ساق ايجاد شود. علايم و نشانه هاي زير مواردي هستند كه شك به سندرم كمپارتمان را در ذهن معاينه كننده ايجاد مي كنند (شكل 19- 7)

1) تورم انگشتان 2) درد شديد يا پيشرونده 3) كاهش حس 4) از دست دادن قدرت اكستانسيون انگشتان يا بروز درد در اثر كشش پاسيو عضلات موجود در آن كمپارتمان (اكستانسيون انگشتان)

5) سفت شدن كمپارتمان و 6) سرد يا تيره شدن پوست.

نكته: در سندرم كمپارتمان معمولاً فشار سنجي آن قدر بالا نمي رود كه موجب از بين رفتن نبض و رنگ پريدگي عضو شود (مگر در مراحل بسيار پيشرفته).

اگر فقط تورم اندام مشكل اصلي بيمار است مي توان سراسر گچ (و ترجيحاً ويبريل) را از ابتدا تا انتها در يك طرف شكاف داده و دهانه آن را كمي باز كرد و اگر با اين اقدام تورم برطرف نگرديد و يا يافته هاي ديگري دال بر اختلال خون رساني وجود داشت باند و گچ به طور كامل باز و برداشته مي شود.

زخم فشاري Pressure sore

در موارد فشار موضعي بر روي گچ، نكروز پوستي ناحيه تحت فشار ايجاد مي شود. پوست نواحي برجسته استخواني و لبه هاي انتهايي گچ به خصوص مستعد زخم فشاري هستند. در اين موارد دريچه اي در محل بروز درد باز كرده و با برگرداندن باند پنبه اي در دو انتها در موقع گچ گيري از زخم فشاري لبه هاي زخم پيشگيري مي نماييم.

ترومبوز وريدهاي عمقي DVT

در افراد مسن و در موارد پرخطر خصوصاً در گچ گيري ها اندام تحتاني هميشه بايد به فكر بروز DVT و عوارض آن بود.

سفتي مفاصل Joint stiffness

عدم حركت مفاصل براي هفته ها و گاهي ماه ها در اندام گچ گيري شده ممكن است موجب محدوديت حركت مفاصل شود به طوري كه با فيزيوتراپي نيز نتوان آن را اصلاح نمود. پس در اولين فرصت ممكن بايد گچ با آتل جايگزين شود تا حركت مفاصل آغاز گردد.

كبودي Ecchymosis

در بسياري از موارد در اثر هموراژي زيرپوستي در محل شكستگي يا در نواحي ديستال و پروگزيمال به آن اكيموز مشاهده مي شود كه در ظرف چند روز برطرف خواهد شد.

خارش Itching

خارش يكي از عوارض نسبتاً شايع گچ گيري است. به بيمار يادآوري كنيم كه از وارد كردن اجسام به زير گچ براي تسكين خارش خودداري نمايد.